నోట్లపై ఉన్న ఆ లైన్స్ గమనించారా? దాగి ఉన్న సీక్రెట్ ఇదే!

మనం రోజూ వందల వేల రూపాయల నోట్లను వాడుతుంటాం. కానీ ఎప్పుడైనా ఆ నోట్ల పక్కన ఉండే చిన్న చిన్న గీతలను (Lines) గమనించారా? అవి కేవలం డిజైన్ కోసమో లేదా స్టైల్ కోసమో పెట్టినవి కావు. ఆ గీతల వెనుక ఒక గొప్ప సామాజిక ఉద్దేశం, ఒక అద్భుతమైన టెక్నాలజీ ఉంది. ముఖ్యంగా చూపు లేని వారు ఆ నోటు విలువ ఎంతో తెలుసుకోవడానికి ఈ గీతలు ఎలా సహాయపడతాయో తెలిస్తే మీరు ఆశ్చర్యపోతారు..ఆ వివరాలు చూద్దాం..

బ్లీడ్ మార్క్స్ – నోటు గుర్తింపునకు ఆధారం: భారతీయ కరెన్సీ నోట్లపై అంచులకు రెండు వైపులా ఉండే ఈ గీతలను ‘బ్లీడ్ మార్క్స్’ (Bleed Marks) అని పిలుస్తారు. ఇవి నోటుపై కొంచెం ఉబ్బెత్తుగా (Intaglio printing) ముద్రించబడి ఉంటాయి. వీటిని వేలితో తాకినప్పుడు ఆ స్పర్శను బట్టి ఆ నోటు 100 రూపాయలదా 500 దా లేదా 2000 రూపాయలదా అనేది చూపులేని వారు సులభంగా గుర్తుపట్టగలరు. దీనివల్ల వారు ఎవరి సహాయం లేకుండానే డబ్బుల లావాదేవీలు చేసుకోగలుగుతారు.

ఏ నోటుకు ఎన్ని గీతలు ఉంటాయి?: ప్రతి నోటు విలువను బట్టి ఈ గీతల సంఖ్య మారుతూ ఉంటుంది. ఉదాహరణకు, 100 రూపాయల నోటుపై రెండు వైపులా నాలుగు గీతలు ఉంటాయి. అదే 200 రూపాయల నోటుపై అయితే నాలుగు గీతలతో పాటు వాటి మధ్యలో రెండు చిన్న చుక్కలు (Circles) ఉంటాయి. ఇక 500 రూపాయల నోటు విషయానికి వస్తే రెండు వైపులా ఐదు గీతలు ఉంటాయి. ఈ వ్యత్యాసాన్ని బట్టే అది ఏ నోటో క్షణాల్లో చెప్పేయవచ్చు.

ఐడెంటిఫికేషన్ మార్క్ – ఆకారాల మ్యాజిక్:కేవలం గీతలే కాకుండా, నోటుకు ఎడమ వైపున అశోక చక్రం పైన ఒక ప్రత్యేకమైన ఆకారం (Identification Mark) కూడా ఉంటుంది. 100 నోటుపై త్రిభుజం (Triangle), 200 నోటుపై వృత్తం (Circle), 500 నోటుపై వృత్తాకారంలో ఉన్న గుర్తు వంటివి ఉంటాయి. ఇవి కూడా ఉబ్బెత్తుగా ముద్రించబడి ఉండటం వల్ల చూపు లేని వారికి అదనపు భద్రతను గుర్తింపును ఇస్తాయి. మన కరెన్సీలో ఇలాంటి చిన్న చిన్న విషయాల వెనుక ఎంతటి మానవీయ కోణం ఉందో కదా

భద్రత మరియు నకిలీ నోట్ల నివారణ: ఈ బ్లీడ్ మార్క్స్ కేవలం అంధులకే కాదు, నకిలీ నోట్లను గుర్తించడానికి కూడా ఉపయోగపడతాయి. సాధారణ ప్రింటర్లతో ప్రింట్ చేసిన నకిలీ నోట్లపై ఈ ఉబ్బెత్తు గుర్తులు ఉండవు. అసలైన నోటును తాకినప్పుడు ఆ గీతల వద్ద ఉండే గరుకుదనం నకిలీ నోట్లపై కనిపించదు. కాబట్టి, నోటు తీసుకునేటప్పుడు ఈ గీతలను ఒక్కసారి తడమడం ద్వారా అది అసలో కాదో కూడా మనం ఒక అంచనాకు రావచ్చు.

కరెన్సీ నోటు అంటే కేవలం కాగితం కాదు, అది మన దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముక. అందులోని ప్రతి గీత, ప్రతి గుర్తు వెనుక ఒక ప్రత్యేక అర్థం ఉంది. చూపు లేని వారికి స్వతంత్రతను ఇచ్చే ఈ ‘బ్లీడ్ మార్క్స్’ గురించి తెలుసుకోవడం వల్ల, మన కరెన్సీ పట్ల మనకు మరింత గౌరవం పెరుగుతుంది. ఇకపై మీరు నోటు తీసుకున్నప్పుడు ఆ గీతలను ఒక్కసారి గమనించడం మర్చిపోకండి..