మన మెదడు ఒక అద్భుతమైన ప్రపంచం. సాధారణంగా మెదడులో ఒక భాగం జ్ఞాపకశక్తికి, మరో భాగం భావోద్వేగాలకు పరిమితమని మనం అనుకుంటూ ఉంటాం. కానీ, తాజా శాస్త్రవేత్తల అధ్యయనాలు ఒక ఆశ్చర్యకరమైన నిజాన్ని వెలుగులోకి తెచ్చాయి. మేధస్సు అనేది కేవలం ఒక మూలకు పరిమితమైనది కాదు; మన మెదడులోని ప్రతి అణువు, ప్రతి భాగం కలిసికట్టుగా పనిచేసినప్పుడే అద్భుతమైన ఆలోచనలు పుడతాయని ఈ పరిశోధన నిరూపించింది. ఆ విశేషాలు ఇప్పుడు చూద్దాం.
పాత నమ్మకాలకు చెక్ ఇంతకుముందు వరకు శాస్త్రవేత్తలు మెదడును వివిధ విభాగాలుగా చూసేవారు. ఉదాహరణకు, గణితం చేయడానికి ఒక భాగం, సంగీతానికి మరో భాగం ప్రత్యేకంగా ఉంటాయని భావించేవారు. కానీ ఆధునిక ‘న్యూరో ఇమేజింగ్’ సాంకేతికత ద్వారా చేసిన అధ్యయనాలు ఈ నమ్మకాన్ని పటాపంచలు చేశాయి. మనం చిన్న పని చేసినా పెద్ద నిర్ణయం తీసుకున్నా మెదడు అంతటా విద్యుత్ తరంగాలు ప్రవహిస్తున్నట్లు శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు.
నెట్వర్క్ లాంటి పనితీరు మెదడును ఒక కార్యాలయంగా ఊహించుకుంటే, అందులో విభాగాలు వేరైనా అందరూ కలిసి పనిచేస్తేనే ఫలితం వస్తుంది. అలాగే, మన మేధస్సు అనేది మెదడులోని వివిధ కేంద్రాల మధ్య జరిగే ‘కమ్యూనికేషన్’ మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఒక విషయాన్ని విశ్లేషించేటప్పుడు వెనుక భాగం నుంచి ముందు భాగం వరకు సమాచారం మెరుపు వేగంతో ప్రయాణిస్తుంది. అంటే, మేధస్సు అనేది ఒక విడిభాగం కాదు అది ఒక నెట్వర్క్ అన్నమాట.
సృజనాత్మకత వెనుక అసలు రహస్యం మనం ఏదైనా కొత్తగా ఆలోచిస్తున్నప్పుడు మెదడులోని ‘ఎడమ’, ‘కుడి’ భాగాలు విడివిడిగా కాకుండా, ఒకదానితో ఒకటి పోటీ పడుతూ సహకరించుకుంటాయి. ఈ సమన్వయం ఎంత బాగుంటే మనిషి అంత తెలివైనవాడిగా గుర్తింపు పొందుతాడు. తాజా అధ్యయనం ప్రకారం మేధావుల్లో మెదడులోని వివిధ ప్రాంతాలను కలిపే ‘కనెక్టివిటీ’ చాలా బలంగా ఉన్నట్లు తేలింది.
జ్ఞాపకశక్తి మరియు మేధస్సు జ్ఞాపకశక్తి అంటే కేవలం పాత విషయాలను గుర్తుంచుకోవడమే కాదు, వాటిని ప్రస్తుత పరిస్థితులకు అన్వయించడం. ఈ ప్రక్రియలో మెదడులోని ‘హిప్పోక్యాంపస్’ తో పాటు ఇతర భాగాలు కూడా చురుగ్గా పాల్గొంటాయి. ఇలా పూర్తి మెదడు భాగస్వామ్యం వల్లే మనిషి క్లిష్టమైన సమస్యలను కూడా సులభంగా పరిష్కరించగలుగుతున్నాడు.
మెదడు అనేది ఒక రహస్యాల నిధి. తాజా అధ్యయనం ద్వారా మనకు అర్థమవల్సిన విషయం ఏమిటంటే, మేధస్సును పెంచుకోవడానికి మెదడులోని ఒక భాగానికి శిక్షణ ఇస్తే సరిపోదు. శారీరక వ్యాయామం, సమతుల్య ఆహారం, నిరంతర అభ్యాసం ద్వారా మెదడులోని అన్ని భాగాల మధ్య అనుసంధానాన్ని పెంచుకున్నప్పుడే మనం పూర్తి స్థాయి మేధస్సును ప్రదర్శించగలం.
