హిందూ పురాణాలలో పరమశివుడి ఆగ్రహానికి సంబంధించిన కథలు ఎంతో ఆసక్తికరంగా ఉంటాయి. అందులోనూ శివుడు తన మూడవ కన్ను (జ్ఞాననేత్రం) తెరిచి, ప్రేమకు ప్రతిరూపమైన కాముడిని (మన్మథుడిని) భస్మం చేసిన కథ చాలా ప్రత్యేకం. లోక కల్యాణం కోసం మన్మథుడు చేసిన ప్రయత్నం, శివుడి ఆగ్రహానికి కారణమైన తీరు, ఆ తర్వాత జరిగిన పరిణామాల వెనుక ఒక పెద్ద కథే ఉంది. మనకు ఎంతో ఇష్టమైన హోలీ పండుగ వెనుక ఉన్న ఆ ఆసక్తికరమైన గాథను ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
నేపథ్యం.. తారకాసురుడి వధ కోసం: పూర్వం తారకాసురుడు అనే రాక్షసుడు బ్రహ్మదేవుని గురించి ఘోరమైన తపస్సు చేసి “శివుడి కుమారుడి చేతిలో తప్ప తనకు మరెవరి వల్లా మరణం లేకుండా” వరం పొందుతాడు. ఆ సమయంలో సతీదేవి ఆత్మత్యాగం వల్ల శివుడు తీవ్ర వైరాగ్యంతో తపస్సులో మునిగిపోతాడు. సతీదేవి మరుజన్మలో పార్వతీ దేవిగా పుట్టి శివుడికి సేవ చేస్తున్నా ఆయన గమనించడు. ఇక శివుడికి వివాహం జరిగి సంతానం కలిగితేనే లోకానికి రక్షణ దొరుకుతుంది కాబట్టి, దేవతలంతా కలిసి శివుడిలో ప్రేమ భావన కలిగించడానికి మన్మథుడిని పంపుతారు.
తపోభంగం.. మన్మథుడి దహనం: మన్మథుడు తన భార్య రతీదేవితో కలిసి వసంత కాల వాతావరణాన్ని సృష్టించి, శివుడు తపస్సు చేసుకునే చోటుకు వెళ్తాడు. పార్వతీ దేవి పరమశివుడికి పూలమాల సమర్పిస్తున్న తరుణంలో, మన్మథుడు తన సమ్మోహన పుష్పబాణాన్ని శివుడిపై ప్రయోగిస్తాడు. బాణం తగలగానే శివుడి మనసులో స్వల్ప చలనం వస్తుంది. కానీ వెంటనే కోలుకున్న పరమశివుడు, తీవ్ర ఆగ్రహంతో చుట్టూ చూడగా విల్లంబులతో మన్మథుడు కనిపిస్తాడు. ఇక వెంటనే శివుడు తన మూడవ కన్ను తెరవడంతో, ఆ అగ్నిజ్వాలలకు మన్మథుడు క్షణాల్లో బూడిదైపోతాడు.
రతీదేవి విలాపం.. అనంగుడు: భర్త మరణాన్ని చూసి రతీదేవి తీవ్రంగా రోదించడంతో, మన్మథుడు లోక కల్యాణం కోసమే ఆ పని చేశాడని తెలుసుకున్న శివుడు శాంతిస్తాడు. మన్మథుడికి తిరిగి ప్రాణం పోస్తాడు, కానీ అతను భౌతిక శరీరం లేకుండా కేవలం భావ రూపంలో మాత్రమే ఉంటాడని వరం ఇస్తాడు. అందుకే మన్మథుడికి ‘అనంగుడు’ (శరీరం లేనివాడు) అనే పేరు వచ్చింది. ఇక ఈ సంఘటననే మనం ‘కాముని పున్నమి’ లేదా ‘హోలీ’ పండుగగా జరుపుకుంటాం. (తర్వాత కృష్ణావతారంలో మన్మథుడు ‘ప్రద్యుమ్నుడు’గా జన్మించి మళ్లీ శరీరాన్ని పొందుతాడు).
కథ వెనుక ఉన్న ఆధ్యాత్మిక అంతరార్థం: బాహ్యంగా ఇది ఒక కథ అయినప్పటికీ, దీని వెనుక ఒక గొప్ప ఆధ్యాత్మిక సందేశం ఉంది. మన మనస్సులో నిరంతరం కలిగే ‘కామ క్రోధాలను’ (కోరికలను) కేవలం జ్ఞాననేత్రం (మూడవ కన్ను) ద్వారా మాత్రమే దహించి వేయగలమని ఈ కథ చెబుతుంది. ఇక ఆ తర్వాత శివుడు పార్వతి దేవి నిష్కల్మషమైన తపస్సుకు మెచ్చి ఆమెను వివాహం చేసుకుంటాడు. వారికి జన్మించిన కుమారస్వామి (కార్తికేయుడు) తారకాసురుడిని వధించి లోకాలను కాపాడుతాడు.
ఇక శివుడు మన్మథుడిని దహించిన ఈ గాథ కేవలం ఒక పురాణ కథ మాత్రమే కాదు.. మానవుడు తనలోని చెడు ఆలోచనలను జ్ఞానంతో ఎలా జయించాలో నేర్పే ఒక అద్భుతమైన పాఠం. అందుకే ఏటా హోలీ పండుగ ముందు రోజు కాముడిని దహనం చేస్తూ, మనలోని కామ, క్రోధాలను బూడిద చేయాలని కోరుకుంటారు.
గమనిక: ఈ సమాచారం హిందూ పురాణాలు, శివపురాణంలోని కథనాల ఆధారంగా సాధారణ అవగాహన కోసం మాత్రమే ఇవ్వబడింది.
