కురుక్షేత్ర యుద్ధభూమిలో అర్జునుడు ఎదుర్కొన్న మానసిక సంఘర్షణ కేవలం అప్పటిది మాత్రమే కాదు అది ప్రతి మనిషి నిత్యం అనుభవించేదే. కోపం మనల్ని దహిస్తుంటే, భయం అడుగు ముందుకు పడనీయదు ఇక అనవసరమైన విషయాలపై ఆసక్తి మన కాలాన్ని వృధా చేస్తుంది. అర్జునుడిలాగే మనకూ ఈ సందేహాలు రావడం సహజం. మనస్సు అనే పగ్గాలను అదుపు చేసి ఈ భావోద్వేగాలను ఎలా నియంత్రించాలో శ్రీకృష్ణుడు చెప్పిన ఆత్మరక్షణ సూత్రాలను అర్థం చేసుకోవడం ద్వారా మనం కూడా విజేతలుగా నిలవవచ్చు.
కోపం మరియు భయం అనేవి మన లోపల పుట్టే భావోద్వేగాలే తప్ప బయటి శక్తులు కావని భగవద్గీత స్పష్టం చేస్తోంది. కోపం అనేది కోరిక నెరవేరనప్పుడు కలిగే అసంతృప్తి నుండి పుడుతుంది; అది మన విచక్షణను కోల్పోయేలా చేస్తుంది. అలాగే భయం అనేది భవిష్యత్తు గురించి ఊహించుకునే అభద్రతా భావం. వీటిని నియంత్రించడానికి ఉన్న ఏకైక మార్గం ‘అభ్యాసం’ మరియు ‘వైరాగ్యం’.
అంటే, మన మనస్సు ఎప్పుడైతే గతం గురించి ఆలోచించడం మానివేసి ప్రస్తుత క్షణంలో నిలబడుతుందో, అప్పుడు కోపం మరియు భయం వంటి భావోద్వేగాలు నీరుగారిపోతాయి. భావోద్వేగం కలిగినప్పుడు వెంటనే స్పందించకుండా ఒక్క నిమిషం మౌనంగా ఉండి మన శ్వాసను గమనించడం ద్వారా మనస్సును ప్రశాంత పరచవచ్చు.
ఇక అనవసర విషయాలపై ఆసక్తి లేదా వ్యామోహం మనల్ని లక్ష్యం నుండి మళ్ళిస్తుంది. ఇంద్రియాలను గుర్రాలుగా భావిస్తే, వివేకం అనే సారధి వాటిని అదుపు చేయాలి. ఏది మన ఎదుగుదలకు అవసరమో, ఏది అనవసరమో నిర్ణయించుకునే విచక్షణే మనల్ని కాపాడుతుంది. నిత్యం ధ్యానం చేయడం వల్ల మనస్సుపై పట్టు లభిస్తుంది దీనివల్ల బలహీనతలు పోయి ఆత్మబలం పెరుగుతుంది.
మనం అర్జునుడిలా సంపూర్ణ శరణాగతితో మన లోపలి అంతరాత్మను (కృష్ణుడిని) ఆశ్రయించినప్పుడు, ఏ భావోద్వేగమైనా మన చెప్పుచేతల్లో ఉంటుంది. స్థితప్రజ్ఞత కలిగి ఉండటం అంటే సుఖదుఃఖాల మధ్య సమతుల్యతను పాటించడమే అదే నిజమైన జీవన విజయం.
గమనిక: భావోద్వేగాల నియంత్రణ అనేది నిరంతర సాధన ద్వారా సాధ్యమవుతుంది. తీవ్రమైన మానసిక ఒత్తిడి లేదా ఆందోళనతో బాధపడుతుంటే ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శనంతో పాటు వృత్తిపరమైన కౌన్సిలింగ్ తీసుకోవడం కూడా ఎంతో అవసరం.
