రథసప్తమి అనగానే మనకు గుర్తొచ్చేది సూర్యారాధన సూర్యరథం ముగ్గులు. అయితే వీటన్నింటికంటే ముందుగా మనం ఆచరించేది విశిష్టమైన ‘అర్కపత్ర స్నానం’. కేవలం ఏదో ఆచారం అని కాకుండా, తలపైన జిల్లేడు ఆకులు, రేగు పండ్లు పెట్టుకుని స్నానం చేయడం వెనుక మన పెద్దలు గొప్ప ఆరోగ్య రహస్యాన్ని దాచి ఉంచారు. భక్తిని, ప్రకృతి వైద్య విజ్ఞానాన్ని మేళవించిన ఈ అద్భుత స్నాన విధి గురించి దాని వెనుక ఉన్న ఆసక్తికరమైన కారణాలను వివరంగా తెలుసుకుందాం.
జిల్లేడు ఆకులు, ఆధ్యాత్మిక అంతరార్థం: రథసప్తమి నాడు అనగా రేపు జనవరి 25 వ తేదీన ఏడు జిల్లేడు ఆకులను శరీరంలోని ఏడు భాగాలపై ఉంచుకుని స్నానం చేయడం అత్యంత ప్రధానమైన నియమం. జిల్లేడును సంస్కృతంలో ‘అర్క’ అంటారు, అలాగే సూర్యుడికి ఉన్న పేర్లలో ‘అర్క’ అనేది ఒకటి. అంటే ఈ మొక్కను సూర్య స్వరూపంగా భావిస్తారు.
పురాణాల ప్రకారం శివుని తల నుంచి రాలిన గంగా జలాల వల్ల పుట్టినది జిల్లేడు అని చెబుతారు. ఈ ఆకులను తల మీద పెట్టుకోవడం వల్ల గత ఏడు జన్మల నుంచి వెంటాడుతున్న పాపాలు, మానసిక అశాంతి తొలగిపోతాయని భక్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం. ఇది కేవలం ఆధ్యాత్మిక భావన మాత్రమే కాదు, సూర్యుడి శక్తిని నేరుగా శరీరానికి చేరవేసే ఒక ప్రక్రియ.
రేగు పండ్లు, ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు: జిల్లేడు ఆకులతో పాటు రేగు పండ్లను కూడా తల మీద ఉంచుకుని స్నానం చేస్తారు. దీనిని ‘బదరీ స్నానం’ అంటారు. రేగు పండుకు ‘బదరీ’ అని పేరు, ఇది విష్ణుమూర్తికి అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైనది. శాస్త్రీయంగా చూస్తే, రేగు పండ్లలో విటమిన్ సి అధికంగా ఉంటుంది.
రథసప్తమి వచ్చే కాలం శీతాకాలం నుంచి ఎండాకాలానికి మారే సంధి సమయం. ఈ సమయంలో వచ్చే వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్ల నుంచి చర్మాన్ని, శరీరాన్ని రక్షించే గుణం రేగు పండ్లకు, జిల్లేడు ఆకులకు ఉంటుంది. తల మీద వీటిని ఉంచుకుని చల్లని నీటితో స్నానం చేయడం వల్ల మెదడు చల్లబడి, నరాల వ్యవస్థ ఉత్తేజితం అవుతుంది.
రథసప్తమి రోజున చేసే ఈ స్నానం మనకు ప్రకృతితో ఉన్న విడదీయలేని బంధాన్ని గుర్తు చేస్తుంది. సూర్యుడు ఆరోగ్య ప్రదాత అయితే, ప్రకృతి మనకు ఔషధాల గని. ఆ సూర్య కిరణాల సాక్షిగా, ఈ ఔషధ మూలికలతో చేసే స్నానం మన శరీరంలోని విషతుల్యాలను తొలగించి, నూతన ఉత్తేజాన్ని ఇస్తుంది. అందుకే ఈ ఏడాది రథసప్తమి నాడు కేవలం తూతూమంత్రంగా కాకుండా, పూర్తి అవగాహనతో, భక్తితో ఈ స్నాన విధిని ఆచరించి ఆదిత్యుని అనుగ్రహాన్ని పొందుదాం.
గమనిక: జిల్లేడు ఆకులలో ఉండే పాలు కళ్ళలో పడకుండా జాగ్రత్త వహించాలి. సున్నితమైన చర్మం ఉన్నవారు నిపుణుల సలహాతో ఈ పద్ధతిని అనుసరించడం మంచిది.
