భారత రాజకీయాల్లో మహిళలకు సమాన వాటా దక్కాలన్న దశాబ్దాల కల మరోసారి అడుగు దూరంలో ఆగిపోయింది. ఏప్రిల్ 17న లోక్సభలో జరిగిన పరిణామాలు మహిళా సాధికారతపై రాజకీయ పార్టీల ద్వంద్వ వైఖరిని బయటపెట్టాయి. సీట్ల సంఖ్యను పెంచి, ఎవరికీ అన్యాయం జరగకుండా మహిళలకు రిజర్వేషన్లు కల్పించాలన్న ప్రతిపాదన వీగిపోవడం చర్చనీయాంశమైంది. మాటల్లో మహిళా శక్తి గురించి గొప్పగా చెప్పే నేతలు, అధికారాన్ని పంచుకోవాల్సి వచ్చేసరికి ఎందుకు వెనకడుగు వేస్తున్నారనే ప్రశ్న ఇప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా వినిపిస్తోంది.
చారిత్రాత్మక అవకాశం.. చేజారిన క్షణం: ఏప్రిల్ 17 రాత్రి లోక్సభలో ఒక కీలక ఘట్టం ఆవిష్కృతమవుతుందని అందరూ ఆశించారు. లోక్సభ సీట్ల సంఖ్యను 543 నుండి 815కి పెంచి, అందులో మూడో వంతు మహిళలకు కేటాయించాలన్నది ప్రభుత్వ ఆలోచన.
ఇక దీనివల్ల ప్రస్తుతం ఉన్న ఎంపీల పదవులకు ముప్పు ఉండదు, పైగా కొత్తగా మహిళలకు పెద్దపీట వేసినట్లవుతుంది. ఓటింగ్ సమయంలో బిల్లుకు అనుకూలంగా 298 ఓట్లు వచ్చినా, రాజ్యాంగ సవరణకు కావాల్సిన మూడొంతుల మెజారిటీ (దాదాపు 352 ఓట్లు) రాకపోవడంతో బిల్లు ఆగిపోయింది. దశాబ్దాలుగా ఎదురుచూస్తున్న మహిళా రిజర్వేషన్ల కల మరోసారి వాయిదా పడటం బాధాకరం.
అడ్డంకుల చరిత్ర.. సాకుల పరంపర: మహిళా బిల్లు ప్రయాణం ఎప్పుడూ ఆటంకాలతోనే సాగింది. 1996లో దేవగౌడ కాలంలో మొదలైన ఈ ప్రయత్నం, ఆ తర్వాత వాజ్పేయి హయాంలో నాలుగు సార్లు విఫలమైంది. అప్పట్లో కొందరు నేతలు పార్లమెంట్లోనే బిల్లు ప్రతులను చింపివేసి తమ వ్యతిరేకతను చాటుకున్నారు.
2010లో రాజ్యసభలో బిల్లు పాస్ అయినా, లోక్సభకు తీసుకురావడంలో అప్పటి యూపీఏ ప్రభుత్వం వెనకడుగు వేసింది. సంకీర్ణ రాజకీయాల ఒత్తిడి వల్ల మహిళల హక్కులను పక్కన పెట్టారనే విమర్శలు ఉన్నాయి. నాడు ములాయం సింగ్ యాదవ్ వంటి నేతలు చేసిన వ్యాఖ్యలు రాజకీయాల్లో మహిళల పట్ల ఉన్న వివక్షకు అద్దం పడుతున్నాయి.
సామాజిక సాధికారత ఉంది.. రాజకీయ అధికారం ఎక్కడ?: గడిచిన పదేళ్లలో మహిళల జీవితాల్లో గణనీయమైన మార్పులు వచ్చాయి. ఉజ్వల గ్యాస్ కనెక్షన్లు, స్వచ్ఛ భారత్ కింద నిర్మించిన టాయిలెట్లు, జన్ ధన్ ఖాతాలు వంటి పథకాలతో సామాజికంగా మహిళలు గౌరవంగా బతుకుతున్నారు. క్షేత్రస్థాయిలో చూస్తే, పంచాయితీల్లో దాదాపు 50 శాతం మహిళలే ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నారు.
వేల సంఖ్యలో జిల్లా పరిషత్ ఛైర్మన్లుగా, సర్పంచులుగా మహిళలు తమ సత్తా చాటుతున్నారు. కానీ, అసలు అధికారం ఉండే అసెంబ్లీలు, పార్లమెంట్లో మాత్రం వారికి చోటు దక్కకుండా అడ్డంకులు సృష్టించడం శోచనీయం.
ఉత్తర – దక్షిణ విభేదాల ముసుగులో రాజకీయం: ఈసారి బిల్లు ఆగిపోవడానికి నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (డిలిమిటేషన్)ను ఒక కారణంగా చూపారు. సీట్లు పెంచడం వల్ల ఉత్తరాదికి లాభం జరుగుతుందని, దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు ప్రాతినిధ్యం తగ్గుతుందని వాదిస్తూ జాతీయ ప్రయోజనం ఉన్న బిల్లును ప్రాంతీయ విభేదాల వైపు మళ్లించారు.
షా బానో కేసులో ముస్లిం మహిళల హక్కులను కాలరాసిన చరిత్ర ఉన్న పార్టీలు, నేడు సాధికారత గురించి మాట్లాడుతుండటం విడ్డూరం. త్రిపుల్ తలాక్ రద్దుతో మహిళలకు దక్కిన ఆత్మగౌరవాన్ని, రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం ద్వారా మరింత బలపడకుండా అడ్డుకోవడం మన ప్రజాస్వామ్యానికి సరికాదు.
ఆగని పోరాటం.. మహిళల తీర్పు సిద్ధం: మన బామ్మలు, తల్లులు కన్న కలలను మన కూతుళ్లు కూడా మోయాల్సి రావడం దురదృష్టకరం. అయితే, మహిళలు ఇక ఎవరి అనుమతి కోసం వేచి చూసే స్థితిలో లేరు. వారు ఆర్థికంగా, సామాజికంగా ఎదిగి ఇప్పటికే తమ సత్తా ఏంటో చూపిస్తున్నారు. పార్లమెంట్లో బిల్లు ఆగిపోవచ్చు కానీ, మహిళల చైతన్యాన్ని ఎవరూ ఆపలేరు.
తమకు అధికారం ఇవ్వడానికి ఎవరు ముందుకు వచ్చారు, ఎవరు అడ్డుపడ్డారు అనే విషయాన్ని కోట్లాది మంది మహిళలు గమనిస్తూనే ఉన్నారు. త్వరలోనే వారు తమ ఓటు హక్కుతో దీనికి సరైన సమాధానం చెబుతారనడంలో సందేహం లేదు. ఇది ముగింపు కాదు, ఒక చిన్న విరామం మాత్రమే!
