ప్రకృతి సమతుల్యత దెబ్బతింటే అది వింత పోకడలకు దారితీస్తుందనడానికి దోమల ప్రవర్తనలో వస్తున్న మార్పులే నిదర్శనం. ఒకప్పుడు అడవుల్లో జంతువుల రక్తాన్ని రుచి చూసిన దోమలు, ఇప్పుడు పల్లెలు పట్టణాల బాట పడుతున్నాయి. అడవులు అంతరించిపోవడంతో వాటి సహజ నివాసాలు కనుమరుగై మనుషులే వాటికి ప్రధాన లక్ష్యంగా మారుతున్నారు. ఈ మార్పు వెనుక ఉన్న ఆసక్తికరమైన కారణాలు, మన ఆరోగ్యంపై పడుతున్న ప్రభావం గురించి ఇప్పుడు చర్చిద్దాం.
అడవుల వినాశనం- దోమల వలసకు బాట: మానవ అవసరాల కోసం అడవులను నరికివేయడం వల్ల పర్యావరణ వ్యవస్థ తలకిందులైంది. అడవుల్లో ఉండే దోమలు సాధారణంగా అక్కడి వన్యప్రాణులపై ఆధారపడతాయి. అయితే, చెట్లు కూలిపోయి జంతువుల సంఖ్య తగ్గిపోవడంతో, మనుగడ కోసం దోమలు కొత్త ఆవాసాల వైపు మళ్లాయి.
ముఖ్యంగా ‘ఈడిస్ ఈజిప్టి’ వంటి దోమలు అడవి మూలాలను వదిలి, పట్టణ వాతావరణానికి అలవాటు పడ్డాయి. మన ఇళ్ల దగ్గర నిల్వ ఉండే నీరు వేడి వాతావరణం వాటి సంతానోత్పత్తికి స్వర్గధామంలా మారాయి. ఫలితంగా అడవి దోమలు ఇప్పుడు మన పడకగదుల్లోకి చేరి ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి.
మనుషులపై ఫోకస్- కొత్త రోగాల ముప్పు: దోమలు తమ ఆహారపు అలవాట్లను మార్చుకోవడం వల్ల కొత్త రకమైన వైరస్లు మనుషులకు సంక్రమిస్తున్నాయి. అడవి జంతువుల నుంచి మనుషులకు వ్యాధులు సోకే ‘జూనోటిక్’ ప్రక్రియలో దోమలు ప్రధాన వాహకాలుగా మారాయి. మనుషుల రక్తం ద్వారా లభించే పోషకాలు వాటి గుడ్ల ఉత్పత్తికి సరిపోతుండటంతో అవి పూర్తిగా మనపైనే ఆధారపడుతున్నాయి. దీనివల్ల డెంగ్యూ, చికన్ గున్యా, జీకా వంటి వైరస్లు వేగంగా విస్తరిస్తున్నాయి. వాతావరణ మార్పులు కూడా తోడవడంతో దోమలు తమ జీవన చక్రాన్ని వేగవంతం చేసుకుని, గతంలో కంటే ఎక్కువ ప్రమాదకరంగా మారుతున్నాయి.
జాగ్రత్తలే మన రక్ష : ప్రకృతిని మనం గౌరవించకపోతే అది ఇలాంటి అనూహ్య సవాళ్లను విసురుతూనే ఉంటుంది. అడవుల క్షీణత వల్ల దోమలు వాటి లక్ష్యాన్ని మార్చుకున్నా మన పరిసరాలను శుభ్రంగా ఉంచుకోవడం ద్వారా మనం ఈ ముప్పును ఎదుర్కోవచ్చు. నిల్వ నీటిని తొలగించడం, దోమతెరలు వాడటం మరియు మొక్కల పెంపకం వంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. అటవీ విస్తీర్ణాన్ని పెంచడం వల్ల పర్యావరణ సమతుల్యత పునరుద్ధరించబడి, జీవులన్నీ వాటి పరిధుల్లో ఉండే అవకాశం ఉంటుంది.
