మనం ఆఫీసులో ఉన్నప్పుడు లేదా స్నేహితులతో మాట్లాడుతున్నప్పుడు ఎవరో ఒకరు ఆవలించడం చూస్తే, తెలియకుండానే మనకూ ఆవలింత వచ్చేస్తుంది. “ఏంటి.. నా ఆవలింత నీకు అంటుకుందా?” అని సరదాగా అంటుంటాం. నిజానికి ఇది కేవలం అలసట వల్ల వచ్చేది మాత్రమే కాదు దీని వెనుక ఒక ఆసక్తికరమైన సైన్స్ మరియు మానసిక సంబంధం దాగి ఉంది. ఎదుటివారు ఆవలిస్తే మనకెందుకు వస్తుందో ఆ “అంటువ్యాధి” లాంటి ఆవలింత వెనుక ఉన్న అసలు రహస్యం ఏంటో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
శాస్త్రీయ కోణంలో చూస్తే, ఆవలింతలు ఒకరి నుండి ఒకరికి రావడాన్ని “కాంటాజియస్ యానింగ్” (Contagious Yawning) అని పిలుస్తారు. మన మెదడులోని ‘మిర్రర్ న్యూరాన్లు’ (Mirror Neurons) ఇందుకు ప్రధాన కారణం. ఇవి ఎదుటివారు చేసే పనులను చూసినప్పుడు, మన మెదడు కూడా అదే పని చేయాలని ప్రేరేపిస్తాయి.
దీనిని ఒక రకమైన ‘సామాజిక అనుకరణ’ అని చెప్పవచ్చు. మనం ఎవరితోనైనా మాట్లాడుతున్నప్పుడు లేదా వారిని గమనిస్తున్నప్పుడు వారి ప్రవర్తనను మన మెదడు కాపీ చేస్తుంది. అందుకే ఎదుటివారు ఆవలిస్తే మన మెదడులోని మోటార్ వ్యవస్థ స్పందించి మనతోనూ ఆవలింత వచ్చేలా చేస్తుంది.
మరో ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే ఆవలింతలు రావడం అనేది మనలోని ‘ఎంపతీ’ (Empathy) లేదా సహానుభూతికి సంకేతం. అంటే మనం ఎదుటివారితో ఎంతటి మానసిక అనుబంధాన్ని కలిగి ఉన్నామో ఇది తెలియజేస్తుంది. మనకు బాగా ఇష్టమైన వారు లేదా స్నేహితులు ఆవలించినప్పుడు మనకు కూడా ఆవలింత వచ్చే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది అదే తెలియని వ్యక్తులు ఆవలించినప్పుడు అంత ప్రభావం ఉండదు.
ఇది మానవులలోనే కాకుండా చింపాంజీలు, కుక్కలు వంటి జంతువులలో కూడా కనిపిస్తుంది. అంటే ఒకరి భావాలను లేదా శారీరక స్థితిని మరొకరు అర్థం చేసుకునే క్రమంలో భాగంగా ఈ ఆవలింతలు ఒకరి నుండి ఒకరికి వ్యాపిస్తాయి.
చివరిగా చెప్పాలంటే ఆవలింత అనేది కేవలం నిద్ర వస్తుందనడానికి సంకేతం మాత్రమే కాదు అది మన మెదడులోని చురుకైన ప్రతిచర్య. ఎదుటివారిని చూసి మనం ఆవలిస్తున్నామంటే మన మెదడు సామాజికంగా అందరితో కనెక్ట్ అవ్వడానికి ప్రయత్నిస్తోందని అర్థం.
ఇది మన శరీర ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించడానికి మరియు మెదడును చల్లబరచడానికి కూడా సహాయపడుతుంది. కాబట్టి ఇకపై ఎవరైనా ఆవలిస్తే, అది మీ మధ్య ఉన్న బలమైన మానసిక బంధానికి ఒక చిన్న నిదర్శనమని గుర్తుంచుకోండి.
గమనిక: అతిగా ఆవలింతలు రావడం అనేది కొన్నిసార్లు నిద్రలేమి లేదా శరీరంలో ఆక్సిజన్ స్థాయిలు తగ్గడం వల్ల కూడా జరగవచ్చు ఒకసారి డాక్టర్ ను సంప్రదించండి.
