డిజిటల్ ప్రపంచంలో గంటల కొద్దీ గడుపుతున్న నేటి తరం పిల్లలు, తెలియకుండానే ‘సోషల్ మీడియా’ ఊబిలో కూరుకుపోతున్నారు. సైబర్ బుల్లీయింగ్, మానసిక ఒత్తిడి, ఏకాగ్రత లోపం వంటి సమస్యలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఆస్ట్రేలియా, ఫ్రాన్స్ వంటి దేశాలు 16 ఏళ్లలోపు పిల్లలపై నిషేధం విధించగా, భారత్లోనూ దీనిపై చర్చ మొదలైంది. మన దేశంలో ఇలాంటి చట్టం సాధ్యమేనా? అది మన పిల్లల భవిష్యత్తును ఎలా మారుస్తుంది? అనే ఆసక్తికర అంశాలను ఇక్కడ చూద్దాం.
ప్రపంచ దేశాల అడుగులు: ఇటీవల ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వం 16 ఏళ్లలోపు పిల్లలు సోషల్ మీడియా వాడటాన్ని నిషేధిస్తూ చట్టం తెచ్చింది. నిబంధనలు ఉల్లంఘించే కంపెనీలకు భారీ జరిమానాలు విధిస్తోంది. ఫ్రాన్స్, స్పెయిన్, నార్వే వంటి దేశాలు కూడా ఇదే బాటలో ఉన్నాయి. పిల్లల మానసిక ఆరోగ్యాన్ని కాపాడటమే ఈ దేశాల ప్రధాన లక్ష్యం. స్క్రోలింగ్ వ్యసనం నుంచి వారిని బయటపడేయడానికి ఇవి కఠిన చర్యలు తీసుకుంటున్నాయి.
భారత్లో సాధ్యమేనా? సవాళ్లు మరియు చర్చ: భారత్లో ఈ చట్టం అమలు చేయడంపై భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. దేశంలో స్మార్ట్ఫోన్ వాడకం గ్రామీణ స్థాయి వరకు విస్తరించింది. అంతేకాక వయసు నిర్ధారణ ముఖ్యం. సోషల్ మీడియా ప్లాట్ఫారమ్లు వినియోగదారుడి వయసును ఖచ్చితంగా గుర్తించడం ఇక్కడ పెద్ద సవాలు.
డిజిటల్ విద్య: ఆన్లైన్ క్లాసులు, ఎడ్యుకేషన్ యాప్స్ వాడే పిల్లలకు సోషల్ మీడియాను పూర్తిగా దూరం చేయడం సాంకేతికంగా కొంత ఇబ్బందికరమైన విషయం. అయినప్పటికీ, ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాలు ఇప్పటికే ఈ దిశగా కసరత్తు ప్రారంభించడం విశేషం.
ఎలాంటి చర్యలు అవసరం?: కేవలం చట్టాలు మాత్రమే సరిపోవు, సామాజిక మార్పు కూడా ముఖ్యం,ప్లాట్ఫారమ్ల బాధ్యత ఎంతయినా వుంది. వయసును ధృవీకరించే (Age Verification) సాంకేతికతను సోషల్ మీడియా సంస్థలు పకడ్బందీగా అమలు చేయాలి.
తల్లిదండ్రుల పర్యవేక్షణ: పిల్లలు ఫోన్లో ఏం చూస్తున్నారో గమనిస్తూ, వారికి ‘డిజిటల్ డిటాక్స్’ అలవాటు చేయాలి.ఇక అంతేకాక పిల్లలు ఫోన్లకు బదులు శారీరక క్రీడలు, పుస్తక పఠనం వైపు మొగ్గు చూపేలా ప్రోత్సహించాలి.
సోషల్ మీడియా నిషేధం అనేది పిల్లల స్వేచ్ఛను హరించడం కాదు, వారి బాల్యాన్ని రక్షించడం. ప్రభుత్వం కఠిన చట్టాలు తేవడంతో పాటు, విద్యాసంస్థలు డిజిటల్ అక్షరాస్యతపై అవగాహన పెంచాలి. అప్పుడే ఆరోగ్యకరమైన ‘డిజిటల్ ఇండియా’ సాధ్యమవుతుంది.
టెక్నాలజీ మన జీవితాలను సులభతరం చేయాలి కానీ, మన పిల్లల ఆలోచనా శక్తిని హరించకూడదు. ఇతర దేశాల అనుభవాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని, మన సామాజిక పరిస్థితులకు అనుగుణంగా పటిష్టమైన నిబంధనలు తీసుకురావాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది.
