విశ్వాంతరాళంలో చందమామపై పరిశోధనలు చేసేందుకు ప్రపంచ దేశాలన్నీ పోటీపడుతున్నాయి. వ్యోమనౌకలు పంపుతూ చంద్రుడి వనరులపై ఆధిపత్యం సాధించే ప్రయత్నాలు ముమ్మరమవుతున్న వేళ “ఆ ఖగోళ వస్తువుపై హక్కులు ఎవరివి?” అనే ప్రశ్న ప్రపంచవ్యాప్తంగా తీవ్ర చర్చనీయాంశమైంది. ఇటీవల అమెరికా మాజీ అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ చేసిన ప్రకటన ఈ వివాదానికి మరింత ఆజ్యం పోసింది. అసలు అంతర్జాతీయ చట్టాలు ఏం చెబుతున్నాయో ఇప్పుడు వివరంగా తెలుసుకుందాం..
ట్రంప్ వ్యాఖ్యలు – సరికొత్త కలకలం: అమెరికా మాజీ అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ చందమామపై అమెరికా జెండా ఉన్న ఫోటోను సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తూ “చంద్రుడు మనదే” అని వ్యాఖ్యానించారు. ఇక దీనితో పాటు అమెరికా స్పేస్ ఫోర్స్ కోసం కొత్త మిలిటరీ యూనిఫారమ్ డిజైన్లను కూడా విడుదల చేశారు. ఈ వ్యాఖ్యలు ఒక్కసారిగా గ్లోబల్ లెవెల్లో తీవ్ర దుమారాన్ని రేపాయి.
అంతరిక్ష ఒప్పందం ఏం చెబుతోంది?: ట్రంప్ “చంద్రుడు అమెరికాదే” అని ప్రకటించినప్పటికీ చట్ట ప్రకారం ఏ దేశానికీ చందమామపై హక్కులు ఉండవు. ఇక 1966లో ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) తీసుకొచ్చిన ‘ఔటర్ స్పేస్ ట్రీటీ’ ప్రకారం చందమామ మరియు ఇతర ఖగోళ వస్తువులు మానవాళి మొత్తానికీ చెందినవి. ఏ దేశం కూడా అక్కడ సార్వభౌమాధికారాన్ని గానీ, సొంత ఆస్తి హక్కులను గానీ ప్రకటించుకోకూడదు.
మూన్ అగ్రిమెంట్ & అర్టెమిస్ ఒప్పందాలు: 1979 నాటి ‘మూన్ అగ్రిమెంట్’ ప్రకారం ఏ ప్రభుత్వాలు లేదా వ్యక్తులు చందమామను తమ సొంత ఆస్తిగా ప్రకటించుకోకూడదని స్పష్టంగా ఉంది. అయితే చందమామపై ల్యాండర్లు పంపిన అమెరికా, రష్యా, చైనాలు ఈ ఒప్పందాన్ని ఇంకా ఆమోదించలేదు. ఇక దీనికి కొనసాగింపుగా సురక్షిత ప్రయోగాల కోసం అమెరికా 2020లో ‘అర్టెమిస్ ఒప్పందాన్ని’ ప్రతిపాదించగా భారతదేశంతో పాటు జపాన్, కెనడా వంటి దేశాలు ఇందులో భాగస్వాములుగా చేరాయి.
ఇక చందమామ అనేది విశ్వంలో మానవాళి అందరికీ చెందిన ఉమ్మడి ఆస్తి. శాస్త్ర సాంకేతిక పురోగతి, అన్వేషణల పేరుతో ఏ ఒక్క దేశం అక్కడ ఆధిపత్యాన్ని చెలాయించకుండా అంతర్జాతీయ నిబంధనలను గౌరవించడం అత్యంత ఆవశ్యకం.
గమనిక: అంతరిక్ష పరిశోధనలు శాంతియుత ప్రయోజనాల కోసం, మానవాళి శ్రేయస్సు కోసమే జరగాలని ఐక్యరాజ్యసమితి అంతరిక్ష ఒప్పందాలు స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలను నిర్దేశించాయి.
