అంతర్జాతీయ రాజకీయ సంక్షోభాలు సామాన్యుడి దైనందిన జీవితాన్ని ఏ విధంగా అతలాకుతలం చేస్తాయో చెప్పడానికి తాజా మంచినీటి ధరల పెంపే నిదర్శనం. ఇరాన్ యుద్ధ మేఘాల కారణంగా ముడి చమురు ధరలు పెరగడంతో, భారతదేశంలో ప్యాకేజ్డ్ డ్రింకింగ్ వాటర్ ధరలు ఒక్కసారిగా 11 శాతం మేర పెరిగాయి. దీనివల్ల గతంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం పన్ను తగ్గింపు ద్వారా అందించిన ఊరట అంతా ఇప్పుడు తుడిచిపెట్టుకుపోయింది. ఈ ధరల పెరుగుదల వెనుక ఉన్న అసలు కారణాలేంటో ఇప్పుడు వివరంగా తెలుసుకుందాం.
యుద్ధం తెచ్చిన చమురు మంటలు.. ప్లాస్టిక్పై ప్రభావం: ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరుగుతున్న యుద్ధాల ప్రభావం నేరుగా ముడి చమురు (Crude Oil) మార్కెట్పై పడింది. చమురు ధరలు పెరగడం వల్ల ప్లాస్టిక్ పరిశ్రమకు అవసరమైన ముడిసరుకు కొరత ఏర్పడింది. ముఖ్యంగా ప్లాస్టిక్ బాటిళ్ల తయారీకి వాడే ‘పాలిమర్’ ధర కిలోకు ఏకంగా రూ. 170కి చేరుకుంది. దీనివల్ల బాటిళ్ల తయారీ ఖర్చు దాదాపు 50 శాతం పెరిగింది. ఇక యుద్ధం ఎక్కడో జరుగుతున్నా, దాని సెగ మన ఊరిలోని వాటర్ ప్లాంట్ల వరకు చేరడం గమనార్హం.
ప్యాకేజింగ్ మెటీరియల్స్ ధరల వెల్లువ: కేవలం ప్లాస్టిక్ బాటిల్స్ మాత్రమే కాకుండా, వాటికి సంబంధించిన అనుబంధ వస్తువుల ధరలు కూడా ఆకాశాన్ని తాకుతున్నాయి. బాటిల్ మూతలు (Caps), బ్రాండింగ్ లేబుల్స్, వాటిని అతికించే అడెసివ్ టేపులు మరియు రవాణాకు వాడే ప్యాకింగ్ పెట్టెల ధరలు గత 15 రోజుల్లోనే 70 శాతానికి పైగా పెరిగాయి. ఈ అకస్మాత్తు మార్పులతో తయారీదారులు దిక్కుతోచని స్థితిలో పడిపోయారు. ఇక అసలు ఈ ధరల పెరుగుదల ఎప్పుడు ఆగుతుందనే ఉత్కంఠ ఇప్పుడు అందరిలోనూ నెలకొంది.
ప్రముఖ సంస్థల ధరల బాదుడు: భారతదేశంలోని 5 బిలియన్ డాలర్ల మంచినీటి మార్కెట్లో దిగ్గజ సంస్థలు ఇప్పటికే ధరలను పెంచేశాయి. మార్కెట్ లీడర్ అయిన బిస్లరీ (Bisleri) తన ధరలను 11 శాతం పెంచడంతో, గతంలో రూ. 216 ఉన్న 12 లీటర్ల బాక్సు ధర ఇప్పుడు రూ. 240కి చేరింది. ఫలితంగా చిల్లర మార్కెట్లో లీటర్ బాటిల్ ధర రూ. 20కి చేరుకుంది. ఇక పార్లే ఆగ్రో (బైలీ), క్లియర్ ప్రీమియం వంటి సంస్థలతో పాటు టాటా, రిలయన్స్ వంటి పెద్ద కంపెనీలు కూడా ఇదే బాట పట్టక తప్పని స్థితికి చేరుకున్నాయి.
ప్రభుత్వ ఊరటను కమ్మేసిన సంక్షోభం: కొన్ని నెలల క్రితమే ప్రధాని మోదీ ప్రభుత్వం మంచినీటి బాటిళ్లపై జీఎస్టీని 18 శాతం నుండి 5 శాతానికి తగ్గించి సామాన్యుడికి గొప్ప ఊరటనిచ్చింది. ఆ సమయంలో ధరలు తగ్గి సామాన్యులు సంతోషించినప్పటికీ, తాజా అంతర్జాతీయ పరిణామాల వల్ల ఆ పన్ను తగ్గింపు ప్రయోజనం పూర్తిగా మాయమైపోయింది. ఇక ప్రభుత్వం పన్ను తగ్గించినా, ముడిసరుకు ధరల పెరుగుదల వల్ల మళ్ళీ పాత ధరల కంటే ఎక్కువ చెల్లించాల్సి రావడం వినియోగదారులకు మింగుడుపడటం లేదు.
సురక్షితమైన నీరు సామాన్యుడికి విలాసమేనా?: దేశంలో దాదాపు 70 శాతం భూగర్భ జలాలు కలుషితమైన ప్రస్తుత తరుణంలో, స్వచ్ఛమైన నీరు అనేది అత్యవసర వస్తువుగా మారింది. కానీ పెరుగుతున్న ధరల వల్ల అది ఇప్పుడు విలాసంగా మారుతోంది. ముఖ్యంగా ఎండలు ముదురుతున్న వేసవి కాలంలో, ప్రయాణికులు మరియు మధ్యతరగతి కుటుంబాల బడ్జెట్పై ఈ ధరల పెంపు తీవ్ర ప్రభావం చూపనుంది. ఇక నీరు అనేది ప్రాణాధారమైన వస్తువు అని తెలిసినా, ధరల భారంతో సామాన్యుడు తల్లడిల్లిపోతున్నాడు.
అంతర్జాతీయ యుద్ధాలు కేవలం సరిహద్దులకే పరిమితం కాకుండా, మన జేబులపై కూడా దాడి చేస్తున్నాయి. ప్రభుత్వం స్పందించి ఈ ధరల పెరుగుదలను అదుపు చేసే మార్గాలను అన్వేషించకపోతే, సామాన్యుడికి తాగే నీరు కూడా భారమైపోయే ప్రమాదం ఉంది.
గమనిక: ధరలు పెరిగాయని అపరిశుభ్రమైన నీటిని తాగి ఆరోగ్య సమస్యలు కొనితెచ్చుకోవద్దు. బయటకు వెళ్ళేటప్పుడు ఇంటి నుండే నీటి బాటిల్ను వెంట తీసుకెళ్లడం వల్ల అటు డబ్బు ఆదా అవుతుంది, ఇటు ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలను కూడా తగ్గించవచ్చు.
