ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయాల్లో ఎన్టీ రామారావు (NTR) ప్రభంజనం ఒక చరిత్ర. ఆయన ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన తర్వాత తీసుకున్న నిర్ణయాల్లో అత్యంత సాహసోపేతమైనది గ్రామాల్లో వందల ఏళ్లుగా వస్తున్న కరణం, మునసబుల వ్యవస్థను రద్దు చేయడం. గ్రామ పాలనలో విప్లవాత్మక మార్పులు తేవాలని సామాన్యుడికి స్వేచ్ఛనివ్వాలని ఆయన తీసుకున్న ఆ నిర్ణయం అప్పట్లో ఒక సంచలనం. అసలు ఎన్టీఆర్ ఆ వ్యవస్థను ఎందుకు రద్దు చేయాల్సి వచ్చిందో ఆ ఆసక్తికరమైన విషయాలు ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
ఆనాటి గ్రామ పరిస్థితులు ఎలా ఉండేవి?: బ్రిటిష్ కాలం నుండి గ్రామాల్లో కరణం, మునసబులదే సర్వాధికారం. భూమి రికార్డులన్నీ కరణం చేతిలో ఉండేవి, గ్రామంలో శాంతిభద్రతలు మునసబు చూసేవారు. అయితే, ఈ వ్యవస్థ వంశపారంపర్యంగా వస్తుండటంతో గ్రామాల్లో వీరు ‘చిన్నపాటి రాజుల’లా వ్యవహరించేవారు. సామాన్య రైతు తన భూమి వివరాల కోసం కరణం కాళ్ల దగ్గర పడి ఉండాల్సిన పరిస్థితి ఉండేది. దీనివల్ల అవినీతి, పెత్తందారీతనం గ్రామాల్లో వేళ్లూనుకుపోయాయి.
ఎన్టీఆర్ తీసుకున్న సాహసోపేత నిర్ణయం: 1983లో అధికారంలోకి వచ్చిన ఎన్టీఆర్, పేద ప్రజల కష్టాలను దగ్గరుండి చూశారు. మీకు తెలుసా? గ్రామాల్లో రికార్డులు తారుమారు చేయడం, పేదల భూములను ధనవంతుల పాలు చేయడం వంటివి ఆయనను తీవ్రంగా కలచివేసాయి. అందుకే, 1984 జనవరిలో ఒక అర్ధరాత్రి ఎవరూ ఊహించని విధంగా కరణం, మునసబు వ్యవస్థను రద్దు చేస్తూ ఆర్డినెన్స్ జారీ చేశారు. ఇక పోతే, దీనివల్ల దాదాపు 38 వేల మంది తమ పదవులను కోల్పోయారు.

అసలు విషయం ఏమిటంటే: ఈ వ్యవస్థను రద్దు చేయడం వెనుక రాజకీయ కారణాల కంటే సామాజిక న్యాయమే ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. అసలు విషయం ఏమిటంటే, గ్రామ పాలనను ప్రజలకు దగ్గర చేయాలన్నదే ఎన్టీఆర్ లక్ష్యం. దీని స్థానంలోనే తర్వాతి కాలంలో ‘మండల వ్యవస్థ’ను తీసుకువచ్చారు. దీనివల్ల అధికార వికేంద్రీకరణ జరిగి, రికార్డుల నిర్వహణ ప్రభుత్వ అధికారుల (VRO/VAO) చేతుల్లోకి వెళ్ళింది. పెత్తందారీ వ్యవస్థకు చరమగీతం పాడుతూ, సామాన్యుడికి ఆత్మగౌరవాన్ని ప్రసాదించిన నిర్ణయమిది.
నిర్వహణలో లోపాలు ఉన్నాయన్న విమర్శలు వచ్చినప్పటికీ, ఎన్టీఆర్ చేసిన ఈ మార్పు గ్రామాల్లో సామాజిక మార్పుకు నాంది పలికింది. భూస్వామ్య వ్యవస్థ పట్టును సడలించి, ప్రజాస్వామ్య ఫలాలు పల్లెలకు చేరేలా చేయడంలో ఈ నిర్ణయం కీలక పాత్ర పోషించింది. నేటికీ గ్రామ సచివాలయ వ్యవస్థలో కనిపిస్తున్న వేగం ఆనాడు ఎన్టీఆర్ వేసిన పునాది నుండే మొదలైందని చెప్పవచ్చు.
